آموزه های تئاتر برای دولتمرد تازه در وزارت ارشاد

این یادداشت نهم مهر ماه نود و دو در روزنامه اعتماد منتشر شده است.

اغلب اندیشمندان در تاریخ هنر قایل به ارزش تعلیمی تئاتر نه تنها برای عوام بلکه برای دولتمردان هر عصر و دوره بوده اند. اما تئاتر نوین بیش از آنکه با کلام اندیشه یی را بیان کند و بیاموزاند، با عمل نمایشی و تصاویری که از ترکیب رفتار و عمل بازیگر و تعامل او با عناصر و اشیا صحنه حاصل می شود مفاهیم را به ناخودآگاه مخاطب منتقل می کند. ترکیب کردن کلام نویسنده و عمل بازیگر و تصویر صحنه همان «میزانسن» است که توسط کارگردان خلق شده و دارای «پیام» است. در واقع کارگردان بالاترین مقام مسوول در گزینش همه عناصر بر صحنه و از جمله انتخاب صحیح نقش آفرینان و دیگر عوامل اجرایی است. به همین دلیل معیار ذکاوت کارگردان در انتخاب همکاران است و هوشمندی او در چیدمان نوآورانه عناصر جلوه خواهد یافت. در انتخاب بازیگر نه تنها تسلط فنی او در ایجاد ارتباط کلامی و توان تعامل رو در رو و نزدیک با مخاطب اهمیت دارد، بلکه به عنوان مهم ترین قاصد پیام کارگردان به تماشاگر، هر چه بازیگر در میان مردم از حسن شهرت بیشتری برخوردار باشد و معروف به سلامت جان و روان، پرهیز و پاکدستی و شرافت و نزهت و دیگر صفات بارز اخلاقی و سجایای انسانی باشد «پیام» کارگردان سرراست تر بر دل مخاطب می نشیند و همدلی و همیاری متقابل برمی انگیزد. چون در عرصه فرهنگ و هنر، صحبت از انتقال اندیشه و تبلور احساس است نه فرمان و بخشنامه و دستور. البته هیچ عمل انسانی مبرا از خطا نیست و دستیابی به کمال در هر چیز نسبی است اما کارگردان مدبر، نه تنها از بدو امر و مرحله گزینش بازیگران و عوامل، با دست اندرکاران و صاحب نظران بی غرض مشورت می کند، بلکه هر شب پس از اجرای نمایش نظر و دیدگاه تماشاگران زبده را جویا می شود و هر ضعف و خطای احتمالی را بلافاصله اصلاح می کند.
    مخاطب امروز نیز که رکن رکین تئاتر است زیرک است و به فراست درمی یابد که اگر «کلام» روی صحنه چیزی بگوید و «تصویر» و «چیدمان نقش آفرینان» چیز متفاوتی نشان دهد یا میزانسن اشتباه است و «پیام» متناقض می فرستد یا کارگردان، مانند این متن در لفافه معنای مستتری را با میزانسن استعاری منظور دارد. پس حوصله می کند و حداقل تا پایان پرده نخست نمایش منتظر می ماند تا ببیند قالب جدید اجرایی نمایش چیست و نیت و مقصود نهایی کارگردان کدام است؟ چون مخاطب اهل فرهنگ نجیب و صبور است و شتابزده و ناشیانه ارزیابی نمی کند و انتظار دارد کارگردان هوشمند نیز مخاطب شناس باشد و ضرباهنگ اجرا و نبض مردم را بسنجد که مبادا تماشاگر برخیزد و از خیر مشارکت در اجرا بگذرد!

 ناصح کامگاری/ نویسنده و کارگردان تئاتر

فایل و پی دی اف این یادداشت در نشانی های زیر قابل دسترسی است:

http://www.magiran.com/npview.asp?ID=2822545

http://www.magiran.com/ppdf/nppdf/3291/p0329127910161.pdf

/ 0 نظر / 27 بازدید